Rejestr dłużników to nic innego jak baza osób i firm, które zalegają z płatnościami. Trafienie na taką czarną listę na pewno nie jest przyjemne samo w sobie, a do tego skutkuje konkretnymi konsekwencjami. Poniżej wyjaśniam, o jakie konsekwencje chodzi oraz jak w praktyce działają rejestry dłużników, czyli inaczej Biura Informacji Gospodarczej.
Rejestr dłużników – czym dokładnie jest?
Rejestry dłużników w Polsce są prywatnymi firmami, które z mocy ustawy mają prawo zbierać, przetwarzać oraz udostępniać informacje na temat zadłużonych osób i podmiotów gospodarczych.
Działalność takich firm reguluje Ustawa o udostępnianiu informacji gospodarczych i wymianie danych gospodarczych, a nadzór nad nimi pełni Ministerstwo Inwestycji i Rozwoju.
Rejestr dłużników działający zgodnie z prawem można rozpoznać po nazwie – Biuro Informacji Gospodarczej lub w skrócie BIG.
Aktualnie wymogi przepisów wypełniają 4 instytucje (a właściwie firmy), które mogą tym samym używać nazwy Biuro Informacji Gospodarczej. Są to:
- ERIF Biuro Informacji Gospodarczej S.A.,
- Biuro Informacji Gospodarczej InfoMonitor S.A (rejestr ten należy do BIK, czyli Biura Informacji Kredytowej),
- KRD, czyli Krajowy Rejestr Długów Biuro Informacji Gospodarczej S.A.,
- Krajowe Biuro Informacji Gospodarczej S.A.
Kiedyś działała także Krajowa Informacja Długów Telekomunikacyjnych Biuro Informacji Gospodarczej S.A. Firma ta jednak zawiesiła działalność 1 lutego 2023 roku.
Kiedy można trafić do rejestru dłużników BIG?
W rejestrach dłużników BIG gromadzone są głównie informacje na temat osób fizycznych i firm, które nie płacą swoich zobowiązań w terminie. Jednak nie każdy dłużnik, który spóźnia się z zapłatą rachunku lub faktury, automatycznie trafia do takich baz. Aby tak się stało, muszą być spełnione dwa warunki:
- wierzyciel zdecyduje się zgłosić dłużnika do rejestru BIG,
- zgłoszenie nastąpi w odpowiednim terminie i po spełnieniu określonych wymogów formalnych.
Co ważne, rejestry dłużników zawierają nie tylko negatywne wpisy na temat długów, ale także pozytywne informacje. Można więc do nich trafić także wtedy, jeśli płaci się swoje zobowiązania w terminie.
Kiedy dług trafia do BIG?
Zgodnie z nowelizacją przepisów od 13 listopada 2027 roku wierzyciel może zgłosić dłużnika do rejestru BIG tylko wtedy gdy:
- minęło co najmniej 30 dni od daty wymagalności płatności,
- dłużnik otrzymał od wierzyciela pisemne ostrzeżenie o możliwości wpisania do BIG np. w ramach wezwania do zapłaty i minęło od tego czasu minimum 30 dni,
- kwota zadłużenia wynosi co najmniej: 200 zł w przypadku konsumentów i 500 zł w przypadku firm.
Warto więc mieć świadomość, że niezapłacenie np. rachunku za internet w kwocie 90 zł nie grozi wpisaniem do rejestru dłużników. Jeśli jednak nie zapłacimy takich rachunków przez 3 miesiące, to suma zadłużenia 270 zł będzie już wystarczająca, by dostawca internetu wpisał nas do BIG.
Rejestr dłużników i pozytywne informacje
Jak już wspomniałam, rejestr dłużników BIG zawiera też pozytywne informacje. Jeśli bowiem spłacamy swoje zobowiązania w terminie, również możemy trafić do BIG. Co ciekawe, jako pozytywne informacje gospodarcze traktowane są płatności uregulowane nie tylko w terminie, ale też te zapłacone w ciągu 29 dni od daty wymagalności.
Jakie długi trafiają do BIG?
Do rejestru dłużników BIK może być dopisany praktycznie każdy dług, który jest udokumentowany. Najczęściej jednak do bazy trafiają niezapłacone:
- faktury VAT,
- rachunki za telefon, internet, energię elektryczną i inne media,
- długi czynszowe,
- pożyczki pozabankowe,
- raty leasingowe,
- kredyty konsumenckie np. kredyty ratalne,
- mandaty.
Co do zasady zgłoszeniu do BIG powinny podlegać długi pozbawione wad prawnych. W praktyce jednak różnie z tym bywa i zdarza się, że np. do rejestru trafiają zobowiązania już dawno spłacone lub długi przedawnione. W takim przypadku dłużnik ma prawo zgłosić sprzeciw i żądać usunięcia wpisu lub skorygowania błędnych informacji.
Sprawdź także: Na czym polega oddłużanie i czy z takich ofert warto korzystać?
Jak długo jest wpis w rejestrze dłużników?
O tym, jak długo informacja o zadłużeniu widnieje w rejestrze dłużników BIK, decydują przepisy. Ogólnie powinien być on usunięty, gdy zostanie całkowicie spłacony. Co ważne, wierzyciel ma 14 dni na powiadomienie Biura Informacji Gospodarczej o jego uregulowaniu.
A jak długo BIG może przetwarzać informacje o niespłaconym długu? Zgodnie z przepisami może to robić przez 3 lata od ostatniej aktualizacji wpisu i nie dłużej niż przez 10 lat od momentu zgłoszenia długu do rejestru przez wierzyciela.
Jak w praktyce działa rejestr dłużników BIG?
Jak już wspomniałam wyżej, w Polsce działają tylko 4 Biura Informacji Gospodarczej. Są to niezależne od siebie firmy, które we własnym zakresie pozyskują klientów. Co więcej, zgłaszanie do nich dłużników jest całkowicie dobrowolne. Warto więc pamiętać o zasadach działania Biur Informacji Gospodarczej:
- to wierzyciel decyduje o tym, czy dług zostanie wpisany do rejestru dłużników;
- przepisy narzucają jedynie zasady dopisywania długów do rejestrów BIG, natomiast nie zobowiązują do tego, by w ogóle to robić;
- dług może trafić tylko do jednego rejestru lub kilku – jeśli zatem widniejesz w KRD, niekoniecznie musisz widnieć także ERIF lub InfoMonitor; jednak UWAGA: w niemal każdym BIG można zamówić tzw. raport jednolity, zawierający informacje o dłużniku ze wszystkich Biur Informacji Gospodarczej;
- wpisanie do BIG niesie za sobą szereg negatywnych konsekwencji – przede wszystkim obniża wiarygodność osoby, która widnieje w rejestrze jako dłużnik.
Konsekwencje trafienia na czarną listę BIG
Trafienie na czarną listę dłużników może dość poważnie utrudnić życie. Przez taki negatywny wpis problemem może być m.in.:
- zaciągnięcie kredytu w banku,
- otrzymanie pożyczki pozabankowej, w tym także szybkiej chwilówki,
- podpisanie umowy o abonament telefoniczny, telewizję i internet,
- zakup mebli lub innego sprzętu na raty,
- skorzystanie z odroczonej płatności (BNPL) np. w sklepie online.
Powyższe konsekwencje wpisania do rejestru dłużników dotyczą osób fizycznych. Z kolei firmy figurujące w BIG mogą mieć problemy z:
- zaciąganiem kredytów,
- nawiązywaniem współpracy z nowymi kontrahentami,
- nabywaniem dóbr i usług na podstawie faktur z odroczonym terminem płatności.
Czy wszyscy sprawdzają swoich klientów w BIG? Z pewnością nie, jednak w praktyce robią to niemal wszystkie większe instytucje.
Jak się bronić przed BIG?
Aby uniknąć sytuacji, w której zostaniemy odesłani z kwitkiem z powodu figurowania w BIG, należy pilnować, by mieć czyste konto w takim rejestrze. Jak to zrobić?
- Wszelkie rachunki należy płacić w terminie, zwłaszcza te powyżej 200 zł.
- W przypadku opóźnień dokładnie czytać wezwania do zapłaty – tam będzie informacja do którego BIG możemy trafić i kiedy może to nastąpić.
- Po uregulowaniu długu warto sprawdzić, czy wierzyciel usunął wpis z BIG.
Warto też wiedzieć, że każdemu przysługuje raz na 6 miesięcy bezpłatny raport o sobie, z którego można się dowiedzieć, czy ktoś wpisał nasze długi na czarną listę. Wniosek o taki raport należy złożyć oddzielnie do każdego Biura Informacji Gospodarczej i w zależności od firmy można to zrobić online lub tradycyjną drogą korespondencyjną.
_____________________________________________________________________________________________________
Odpowiedzi na najczęstsze pytania
W moim wpisie poruszyłam najważniejsze kwestie związane z rejestrami dłużników. Uzupełnieniem będą odpowiedzi na pytania, zadawane najczęściej w kontekście takich baz.
Jak sprawdzić czy ktoś jest dłużnikiem w BIG?
Jako osoba fizyczna, masz ograniczony dostęp do rejestru dłużników BIG. W Biurze Informacji Gospodarczej możesz bowiem sprawdzić wyłącznie siebie lub dowolne przedsiębiorstwo np. firmę, której zamierzasz zlecić wykonanie remontu mieszkania. Nie możesz natomiast sprawdzić innej osoby fizycznej, chyba że ma ona zarejestrowaną działalność gospodarczą.
Aby sprawdzić, czy ktoś jest dłużnikiem, należy zarejestrować się jako klient w wybranym BIG i wykupić stosowną usługę.
Jak sprawdzić dłużnika po nazwisku?
Sprawdzenie dłużnika po nazwisku jest możliwe głównie w Rejestrze Dłużników Niewypłacalnych. Rejestr ten dostępny jest dla wszystkich online pod tym linkiem: https://krdn.pl/sprawdzosobe. Dodatkowo po nazwisku możesz też sprawdzić dłużnika w bazie Długi.info, który jednak nie jest typowym rejestrem dłużników, co szerzej wyjaśnię niżej.
Z kolei w rejestrach BIG również można sprawdzić dłużnika po nazwisku, ale takie uprawnienie mają wyłącznie firmy, banki i inne instytucje.
Czym jest Rejestr Dłużników Niewypłacalnych?
Rejestr Dłużników Niewypłacalnych jest instytucją działającą w ramach Krajowego Rejestru Sądowego. Znajdują się w nim informacje między innymi na temat:
- przedsiębiorców, którzy ogłosili upadłość,
- osób fizycznych, wobec których prowadzone było postępowanie egzekucyjne i zostało ono umorzone,
- dłużników, którzy zostali zobowiązani do wyjawienia majątku,
- dłużników alimentacyjnych, których zaległości przekraczają 6 miesięcy,
- osób fizycznych mających zadłużenie wobec ZUS stwierdzone tytułem wykonawczym.
Długi.info – co to jest?
Długi.info to internetowy serwis, na którym znajduje się giełda długów. Jest to zatem miejsce, gdzie każdy może sprzedać swoją wierzytelność lub kupić dług innej osoby. Jak to działa?
Przykładowo, jeśli udzielisz prywatnej pożyczki jakiejś osobie i nie otrzymasz od niej zwrotu pieniędzy, możesz taką wierzytelność sprzedać na giełdzie. Jeśli ktoś ją kupi, odzyskasz przynajmniej część swoich pieniędzy (np. 80%), a prawo do ścigania nierzetelnego pożyczkobiorcy nabędzie kupiec Twojej wierzytelności.
Długi.info można jednak wykorzystać także do sprawdzenia jakiejś osoby lub firmy. Na stronie widnieje bowiem wyszukiwarka, za pomocą której można sprawdzić dłużnika po nazwisku.
Czy BIK to rejestr długów?
BIK a BIG to dwie różne instytucje. BIK jest to Biuro Informacji Kredytowej, czyli instytucja powołana przez banki, która służy do gromadzenia danych wyłącznie na temat kredytobiorców i pożyczkobiorców. Trafiają do niej informacje o każdym zaciągniętym kredycie i terminach, w jakich jest on faktycznie spłacany przez kredytobiorcę. W BIK znajdują się więc zarówno negatywne informacje (o zaległościach w spłacie kredytu), jak i informacje pozytywne (jeśli kredyt jest regulowany terminowo).
